Een ‘probleem’ hoeft niet altijd opgelost te worden, maar je kunt er wel op een andere manier mee omgaan
Teamcoaching, durven we dat wel?
Het woord teamcoaching, of teambegeleiding, roept soms nogal wat weerstand op, merkt Arent Muller, trainer en teambegeleider bij Amsterdam UMC Academie. ‘Is er een probleem? Hebben we gefaald? Dat wordt vast heel zwaar en moeilijk en dan escaleert de boel alleen maar.’ Die angel trekt hij er graag uit. “Het is namelijk ook gewoon heel erg leuk, mooi en verbindend.”
Wat is teamcoaching? Een soort relatietherapie voor professionals?
“Ik zou het geen therapie noemen. Maar, ja, wat we in ons persoonlijke leven tegenkomen, gebeurt ook in professionele setting. Het zijn dezelfde dynamieken in gezinnen, tussen partners, in organisaties. Bij teamcoaching gaat het vooral om de groepsdynamiek. Maar die is natuurlijk een optelsom van geneigdheden van individuen. Zo heeft de een de neiging te zwijgen, terwijl een ander juist vaak op de voorgrond treedt. Die patronen zie je ook in een coachingsessie terug. Onze rol is onder andere dit te benoemen: ‘Doen jullie altijd zo? En willen jullie kijken naar andere opties?’”
Arent Muller, trainer en teambegeleider bij Amsterdam UMC Academie
Met wat voor ‘problemen’ of vragen kloppen teams zoal bij jullie aan? “Het begint vaak met een relatief simpele vraag. Die kan ontstaan vanuit de behoefte verder te ontwikkelen of kan probleemgestuurd zijn. Of er wordt bijvoorbeeld vakinhoudelijk prima samengewerkt, maar er ontstaat toch wrijving. Soms heeft dit te maken met de naweeën van de lateralisatie. Een nieuwe teamsamenstelling doet namelijk iets met ons als mens. Daar reageren we op. Bewust en onbewust. Je moet een soort afscheid nemen van wat gewend was. Dat zijn weerbarstige en langdurige processen. Het is heel logisch dat je daar als procesbegeleider iemand van buitenaf bij laat meekijken.”
Hoe ziet een coachingstraject eruit? “We onderzoeken altijd eerst samen met de opdrachtgever en verschillende teamleden wat er om de vraag heen speelt, hoe lang dit al speelt en hoe ze hiernaar kijken. Een coachingsessie kan bestaan uit een dag of meerdere dagdelen, búiten de eigen werksetting. Dit heeft een enorme toegevoegde waarde; het werk trekt niet aan je en het helpt vaak vrijer en sneller te denken. Tijdens de sessie is er vaak een plenair gedeelte, maar werken we bijvoorbeeld ook in tweetallen of kleinere groepen om te onderzoeken: ‘wat staat er in de weg om het goed met elkaar te hebben? Hoe komen we daarin verder? Maar ook: wie ben ik? Wat zijn mijn kwaliteiten en beperkingen? Hoe triggeren we elkaar? Soms biedt één sessie al voldoende helderheid en inzicht, maar vaak hebben teams een paar maanden later behoefte aan een volgende stap, op een andere laag. Bijvoorbeeld communicatie of leiderschap. Ik heb meerdere teams begeleid, verspreid over bijvoorbeeld drie of vijf jaar.”
Zo’n sessie is misschien best spannend. Hoe zorg je ervoor dat iedereen zich veilig voelt om zich open te stellen? “Dat begint eigenlijk al met de intakegesprekken. Dan vertel ik iets over mezelf en wat het doel is van de sessie. Dan kunnen ze al een beetje voelen ‘wat is dat voor man’, ‘hoe landt dit bij mij?’. Verder nodigen de gekozen werkvormen er toe uit dat mensen zich open en kwetsbaar opstellen en onderling vertrouwen wekken. En natuurlijk contracteren we op vertrouwelijkheid en veiligheid: wij delen niets met iemand anders.”
Wat levert coaching een team uiteindelijk op? “Het is niet per se mijn doel om iedereen aan het eind van de sessie allemaal blij in de armen te laten vliegen. Zo van, nu is alles opgelost. Dat kan, maar soms moet je er echt nog even op broeden of het laten indalen. De winst is vooral dat een team in beweging komt. Een ‘probleem’ hoeft niet altijd opgelost te worden, maar je kunt er wel op een andere manier mee omgaan. Functioneel. We maken de groep bewust van persoonlijke patronen en geneigdheden en de mogelijkheden voor andere keuzes. We begeleiden nu ongeveer twintig van dit soort trajecten per jaar. Zonder in ‘wij van wc-eend te vervallen’, we zien daarin een toename. Dat wijst denk ik op twee dingen: er speelt van alles in de organisatie en, de aanpak werkt.”
Nog een goeie uitsmijter om de drempel voor teams wellicht wat te verlagen? “Er heerst vaak een soort van ‘durven we dat wel?’, ‘Wat we nu gaan doen, dat wordt zwaar en moeilijk’. En ja, het is soms intens, maar het is vooral heel erg leuk, mooi, verbindend en fijn. Het gaat echt over groei en ontwikkeling. En er wordt altijd veel gelachen. Juist door schuring en wrijving en het benoemen van pijnpunten in een veilige setting besef je: ‘dit kunnen we, en hierdoor wordt het beter’. Daardoor ontstaat ruimte voor lichtheid, vrolijkheid, levensenergie en werkplezier. Dat is allemaal aan elkaar gekoppeld.”
Wat we in ons persoonlijke leven tegenkomen, gebeurt ook in professionele setting - het zijn dezelfde dynamieken
Ervaring van het team van artsen Een team dat aan den lijve ondervond, en -vindt, hoe nuttig coaching is, is het team van artsen op de afdeling Kindermaag, -darm, -leverziekten van het Emma Kinderziekenhuis. Bart Koot vertelt erover: “Je ziet elkaar letterlijk en figuurlijk meer”. Lees meer over de ervaring van Bart >