#NR.1 JULI 2026
Tom Broens
‘AI ondersteunt, maar onderwijs blijft mensenwerk’
Tom Broens
‘AI ondersteunt, maar onderwijs blijft mensenwerk’
Volgens Tom Broens, sinds januari Chief Education Information Officer (CEIO) van Amsterdam UMC, verandert AI het onderwijs ingrijpend. Zijn advies aan docenten en opleiders: experimenteer, blijf kritisch en verlies vooral de menselijke kant van onderwijs niet uit het oog.

Tom Broens
- Chief Education Information Officer (CEIO) Amsterdam UMC.
- Hoofd Teaching & Learning Centre (Faculteit Geneeskunde UvA).
- Achtergrond: ICT en onderwijsinnovatie.
- Speciale interesse: AI, digitalisering en docentprofessionalisering.
- Werkt aan de ontwikkeling van digitale, data- en AI-vaardigheden voor toekomstige zorgprofessionals.
Je adviseert docenten om te experimenteren met AI. Hoe gebruik je het zelf? “Ik gebruik het om informatie te zoeken, samen te vatten of om nog eens met een andere blik naar een tekst of idee te kijken. Dat klinkt misschien vreemd, omdat het geen mens is, maar je krijgt soms net een ander perspectief op iets wat je zelf hebt bedacht. Ook bij programmeren gebruik ik AI regelmatig. Soms is AI een uitvoerder, soms een adviseur en soms meer een begeleider die je helpt een andere richting te verkennen. Maar uiteindelijk blijf je zelf bepalen welke rol AI krijgt. Jij blijft aan het stuur.” Je hield je al vroeg bezig met AI in het onderwijs. Waarom trok dit onderwerp meteen je aandacht? “Mijn achtergrond ligt in de ICT en ik ben altijd geïnteresseerd geweest in de manier waarop technologie mensen beïnvloedt. Toen generatieve AI opkwam, had ik snel door dat dit een heel belangrijke ontwikkeling zou worden voor zowel het onderwijs als de zorg. Als je naar de geschiedenis kijkt, hebben we verschillende grote stappen gezet in hoe mensen communiceren, kennis delen en opbouwen: eerst de taal, toen de boekdrukkunst, daarna het internet. Met AI komt daar iets nieuws bij. We hebben nu technologie die niet alleen informatie verspreidt, maar ons ook ondersteunt bij het denken over en maken van informatie. Dat maakt deze ontwikkeling fundamenteel anders.” Wat betekent die ontwikkeling voor het onderwijs? “Voor studenten verandert er veel. Je hebt ineens AI-software die teksten, afbeeldingen en video’s kan maken. Dan ontstaat vanzelf de vraag: wat moeten studenten zelf nog leren? Tegelijkertijd weten we dat taalvaardigheid en kritisch denken essentieel zijn. Het gaat daarom niet om de vraag óf we AI gebruiken, maar hoe we een goede balans vinden tussen wat we zelf kunnen en waarvoor AI een hulpmiddel kan zijn.” Welke docentrollen worden belangrijker door de komst van AI “Vooral de rollen met contact en begeleiding. Denk aan mentoring, coaching en het begeleiden van leerprocessen die afgestemd zijn op de individuele student. Het wordt belangrijker dat docenten studenten leren om de uitkomsten van AI kritisch te beoordelen: klopt de informatie, zitten er aannames in? Een docent moet studenten helpen reflecteren, keuzes laten maken en kritisch leren denken. Dat zijn zaken die AI niet zomaar overneemt.” Kun je een voorbeeld geven van hoe AI docenten kan ondersteunen? “Bij het oefenen van gespreksvaardigheden zie ik veel mogelijkheden. Nu oefenen studenten vaak met acteurs in rollenspellen. Dat blijft waardevol, maar je kunt studenten ook vooraf laten oefenen met een AI-avatar die een patiënt speelt. Een student kan dan thuis meerdere scenario’s doorlopen: een ongeruste patiënt of iemand die slecht nieuws krijgt. Daardoor komen studenten beter voorbereid naar de training en kan de docent gerichter feedback geven op hun communicatie-vaardigheden.”

Tom Broens
- Chief Education Information Officer (CEIO) Amsterdam UMC.
- Hoofd Teaching & Learning Centre (Faculteit Geneeskunde UvA).
- Achtergrond: ICT en onderwijsinnovatie.
- Speciale interesse: AI, digitalisering en docentprofessionalisering.
- Werkt aan de ontwikkeling van digitale, data- en AI-vaardigheden voor toekomstige zorgprofessionals.
Je adviseert docenten om te experimenteren met AI. Hoe gebruik je het zelf? “Ik gebruik het om informatie te zoeken, samen te vatten of om nog eens met een andere blik naar een tekst of idee te kijken. Dat klinkt misschien vreemd, omdat het geen mens is, maar je krijgt soms net een ander perspectief op iets wat je zelf hebt bedacht. Ook bij programmeren gebruik ik AI regelmatig. Soms is AI een uitvoerder, soms een adviseur en soms meer een begeleider die je helpt een andere richting te verkennen. Maar uiteindelijk blijf je zelf bepalen welke rol AI krijgt. Jij blijft aan het stuur.” Je hield je al vroeg bezig met AI in het onderwijs. Waarom trok dit onderwerp meteen je aandacht? “Mijn achtergrond ligt in de ICT en ik ben altijd geïnteresseerd geweest in de manier waarop technologie mensen beïnvloedt. Toen generatieve AI opkwam, had ik snel door dat dit een heel belangrijke ontwikkeling zou worden voor zowel het onderwijs als de zorg. Als je naar de geschiedenis kijkt, hebben we verschillende grote stappen gezet in hoe mensen communiceren, kennis delen en opbouwen: eerst de taal, toen de boekdrukkunst, daarna het internet. Met AI komt daar iets nieuws bij. We hebben nu technologie die niet alleen informatie verspreidt, maar ons ook ondersteunt bij het denken over en maken van informatie. Dat maakt deze ontwikkeling fundamenteel anders.” Wat betekent die ontwikkeling voor het onderwijs? “Voor studenten verandert er veel. Je hebt ineens AI-software die teksten, afbeeldingen en video’s kan maken. Dan ontstaat vanzelf de vraag: wat moeten studenten zelf nog leren? Tegelijkertijd weten we dat taalvaardigheid en kritisch denken essentieel zijn. Het gaat daarom niet om de vraag óf we AI gebruiken, maar hoe we een goede balans vinden tussen wat we zelf kunnen en waarvoor AI een hulpmiddel kan zijn.” Welke docentrollen worden belangrijker door de komst van AI “Vooral de rollen met contact en begeleiding. Denk aan mentoring, coaching en het begeleiden van leerprocessen die afgestemd zijn op de individuele student. Het wordt belangrijker dat docenten studenten leren om de uitkomsten van AI kritisch te beoordelen: klopt de informatie, zitten er aannames in? Een docent moet studenten helpen reflecteren, keuzes laten maken en kritisch leren denken. Dat zijn zaken die AI niet zomaar overneemt.” Kun je een voorbeeld geven van hoe AI docenten kan ondersteunen? “Bij het oefenen van gespreksvaardigheden zie ik veel mogelijkheden. Nu oefenen studenten vaak met acteurs in rollenspellen. Dat blijft waardevol, maar je kunt studenten ook vooraf laten oefenen met een AI-avatar die een patiënt speelt. Een student kan dan thuis meerdere scenario’s doorlopen: een ongeruste patiënt of iemand die slecht nieuws krijgt. Daardoor komen studenten beter voorbereid naar de training en kan de docent gerichter feedback geven op hun communicatie-vaardigheden.”
Vijf tips voor opleiders om vandaag met AI aan de slag te gaan
- Begin klein Probeer AI eerst uit voor eenvoudige taken, zoals het samenvatten van teksten of het genereren van lesideeën.
- Experimenteer bewust Ontdek niet alleen wat AI goed kan, maar juist ook waar de beperkingen zitten.
- Leer goede prompts schrijven Hoe beter de opdracht, hoe beter het resultaat. Prompten wordt een belangrijke vaardigheid.
- Ken de spelregels Verdiep je in de richtlijnen van Amsterdam UMC en houd rekening met privacy, auteursrecht en de AI Act.
- Praat met collega’s Zoek docenten op die al ervaring hebben. Veel kennis ontstaat momenteel in de praktijk.
Wat verandert er op het gebied van toetsing? “AI kan docenten ondersteunen bij het ontwikkelen van toetsen. Bijvoorbeeld door toetsvragen of multiplechoicevragen te bedenken. Dat kan veel tijd besparen en de kwaliteit verbeteren. Tegelijkertijd zijn er duidelijke grenzen. Europese regelgeving stelt dat AI niet zelfstandig studenten mag beoordelen bij toetsen die zwaar meetellen voor de studievoortgang of diplomering. De menselijke beoordeling blijft dus belangrijk.” En hoe zit het met feedback geven? “Generatieve AI kan bijvoorbeeld feedback geven op de structuur van een essay, aangeven waar argumentatie ontbreekt of suggesties doen voor een helderdere formulering. Een docent hoeft daardoor minder tijd te besteden aan standaardfeedback en kan zich meer richten op de inhoud en de ontwikkeling van de student.” Welke AI-vaardigheden kunnen docenten zelf ontwikkelen? “Mijn belangrijkste advies is: begin met experimenteren. Binnen Amsterdam UMC kunnen docenten daarvoor gebruikmaken van de Proeftuin. Universiteiten hebben vaak ook proeftuinen beschikbaar, Zoals UvA chat bij de Universiteit van Amsterdam. Dat zijn veilige omgevingen waarin je AI-toepassingen kunt uitproberen. Je kunt bijvoorbeeld een lesplan laten genereren of een concepttoets laten maken. Natuurlijk zijn “technische” vaardigheden belangrijk. Je moet leren hoe je goede prompts schrijft en hoe je AI-tools effectief gebruikt. En daarnaast moeten docenten ook begrijpen welke risico’s er zijn in het gebruik van AI. Dit noemen we AI-geletterdheid. Het staat hoog op de agenda om dit onderwerp in de nabije toekomst op te nemen in het trainingsaanbod van Amsterdam UMC.” Wat wil je docenten meegeven? “Veel docenten ervaren een hoge werkdruk. AI kan helpen bij routinematige werkzaamheden, zoals het maken van conceptlesmateriaal. Dat betekent niet dat het werk verdwijnt, maar wel dat er meer tijd overblijft voor wat onderwijs echt waardevol maakt: het contact met studenten. AI gaat niet meer weg. We zullen dus moeten leren meebewegen. De menselijke interactie, het begeleiden van studenten en het samen leren blijven centraal staan. Zo kan AI juist ruimte creëren om daar meer aandacht aan te besteden.”